އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއިން، ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް އަސްކަރީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ކުރެއްވި ޑިމާންޑަށް ވިލާތުގެ އިއްތިހާދު (އީޔޫ)ގެ ލީޑަރުން ދެކޮޅު ހައްދަވައިފިއެވެ.
އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި މި ނިންމުން ނިންމާފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލޭ މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރަން އީޔޫގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރުން ބެލްޖިއަމްގެ ބްރަސަލްސްގައި މިއަދު ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައެވެ.
މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނަށް ދެމުންދާ ޙަމަލާތަކާ ގުޅިގެން، ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ދަތުރުކުރާ ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ބަންދުވެފައެވެ. އީރާނުން ރައްދުގައި މެދުއިރުމަތީގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކަށް މިސައިލާއި ޑްރޯން ޙަމަލާތައް ދެމުންދާއިރު، ޓްރަމްޕް ވަނީ މި ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވުމަށްޓަކައި ކަނޑުގެ އަސްކަރީ ކޯލިޝަނެއް އެކުލަވާލުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.
ނަމަވެސް، އީޔޫގެ އިސް އޮފިޝަލުން ވަނީ މި ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް ދެކޮޅުހައްދަވާފައެވެ.
ޖަރުމަނުވިލާތުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޔޯހާން ވަޑެފުލް ވިދާޅުވީ، މި ހަމަނުޖެހުމުގެ ތެރޭގައި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ އެއްވެސް ވިސްނުމެއް ބާލިންއިން ނުގެންގުޅޭ ކަމަށެވެ.
"އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އެ ސަރަޙައްދުގައި ކުރަމުންދާ ކަންކަމުގެ މަޢުލޫމާތު އަޅުގަނޑުމެންނާ ހިއްސާކުރާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރަން. އަދި އެބޭފުޅުންގެ އަމާޒުތައް ޙާޞިލުވިތޯ ވެސް އަންގަންޖެހޭނެ،" ބްރަސަލްސްގެ ބައްދަލުވުމުގެ ކުރިން ނޫސްވެރިންނަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވަޑެފުލް ވިދާޅުވިއެވެ.
އޭނާ އިތުރަށް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ނެގުމާ ގުޅޭގޮތުން ނޭޓޯއިން އެއްވެސް ނިންމުމެއް ނިންމާފައެއް ނުވެއެވެ.
އެހެން ޤައުމުތަކުން ވެސް ވަނީ މިފަދަ ރޫޙެއްގައި ވާހަކަދައްކަވާފައެވެ. ގްރީސްގެ ސަރުކާރުގެ ތަރުޖަމާނު ޕަވްލޯސް މަރިނާކިސް ވިދާޅުވީ، ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ހިންގާ އެއްވެސް އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި ގްރީސްއިން ބައިވެރިނުވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި، އިޓަލީގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު އެންޓޯނިއޯ ތަޖާނީ ވިދާޅުވީ، އެ ސަރަޙައްދަށް ފުޅާކުރެވިދާނެ ފަދަ ކަނޑުގެ އެއްވެސް މިޝަނެއްގައި އިޓަލީން ބައިވެރިނުވާ ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް، ޑެންމާކުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ލާސް ލޮކޭ ރަސްމުސެން ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުމަށް ވިލާތުން ތާއީދު ނުކުރި ނަމަވެސް، ކަނޑުއޮޅީގެ ދަތުރުފަތުރުގެ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އެހީތެރިވުމާމެދު ވިލާތުން ހުޅުވާލެވިފައިވާ ވިސްނުމެއް ގެންގުޅެންޖެހޭ ކަމަށެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ބޮޑުވަޒީރު ކިއަރ ސްޓާމަރ ވިދާޅުވީ، މެދުއިރުމަތީގެ ދަތުރުފަތުރުގެ މިނިވަންކަން އިއާދަކުރުމަށް ޖަމާޢީ ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި ނަމަވެސް ފުޅާވެފައިވާ ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއަށް އިނގިރޭސިވިލާތް ނުވަންނާނެ ކަމަށެވެ.
ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް ވަނީ ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އަރާފައެވެ. މާރިޗު މަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ބްރެންޓް ސާފުނުކުރާ ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު ވަނީ 103.16 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް އުފުލިފައެވެ. މިއީ ފާއިތުވި މަހާ އަޅާބަލާއިރު 53 އިންސައްތައިގެ ބޮޑުވުމެކެވެ. އަދި، އެމެރިކާގެ ޑަބްލިއުޓީއައި ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު ހުރީ 93.33 ޑޮލަރުގައެވެ.
އީޔޫގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތާބެހޭ އިސްވެރިޔާ ކާޖާ ކަލަސް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ތެލުގެ އަގު 100 ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް ދިއުމަކީ ރަޝިޔާއިން ޔޫކްރެއިންގައި ކުރާ ހަނގުރާމައަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ފައިދާއެކެވެ. ސަބަބަކީ އެ ހަނގުރާމައިގެ ޚަރަދުތައް ހަމަޖައްސަނީ ހަކަތަ ވިއްކައިގެން ލިބޭ އާމްދަނީން ކަމަށްވާތީއެވެ.
"ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވުމުގެ މުހިންމުކަން މި ވަގުތު ވަރަށް ބޮޑު،" ކަލަސް ވިދާޅުވިއެވެ.
އޭނާ ވިދާޅުވީ، މި ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވެފައި އޮތުމަކީ އޭޝިއާގެ ހަކަތައިގެ ސަޕްލައިއަށާއި ދުނިޔޭގެ ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ވެސް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކަމަށެވެ. މި މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށްޓަކައި، ޔޫކްރެއިންގެ ގޮވާމުގެ ބާވަތްތައް ބޭރުކުރުމަށް ކަޅު ކަނޑުގައި އެކުލަވާލި ފަދަ ބައިނަލްއަޤުވާމީ އިސްނެގުމެއް ފެށުމާ ގުޅޭގޮތުން އދ. ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އެންޓޯނިއޯ ގުޓަރޭޒްއާ މަޝްވަރާކުރައްވާފައިވާ ކަމަށް ވެސް ކަލަސް ހާމަކުރެއްވިއެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ގެންދަވަނީ ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވުމަށް އެހީތެރިވުމަށް އީޔޫގެ ލީޑަރުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ޕްރެޝަރު ކުރައްވަމުންނެވެ. ފައިނޭންޝަލް ޓައިމްސްއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ޓްރަމްޕް ވަނީ، ކަނޑުއޮޅީގައި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއް ހިންގުމަށް އޭނާ ހުށަހެޅުއްވި ހުށަހެޅުމަށް އިޖާބަނުދީފިނަމަ ނުވަތަ ދެކޮޅުހަދައިފިނަމަ، ނޭޓޯއަށް އޮތީ "ވަރަށް ގޯސް" މުސްތަޤުބަލެއް ކަމަށް އިންޒާރުދެއްވާފައެވެ.
މި ޕްރެޝަރުތަކާ އެކު ވެސް ވިލާތުގެ ޤައުމުތަކުން ބޮޑަށް ބުރަވަނީ އީޔޫގެ އަމިއްލަ މިޝަނެއް މެދުވެރިކޮށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށެވެ. މިގޮތުން، 2024 ވަނަ އަހަރު ރަތް ކަނޑުގައި ޙޫޘީންގެ ޙަމަލާތަކުން އާގުބޯޓު ފަހަރު ޙިމާޔަތްކުރުމަށް އުފެއްދި އީޔޫގެ ކަނޑުގެ އަސްކަރީ މިޝަން ކަމަށްވާ "އެސްޕިޑެސް"ގެ މެންޑޭޓް ފުޅާކުރުމަށް ފަރަންސޭސިވިލާތުން ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ.
މިހާރު ވެސް އިޓަލީއާއި ގްރީސް އަދި ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ މަނަވަރުތައް ހިމެނޭ މި މިޝަންގެ މުއްދަތު ވަނީ 2027 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ނިޔަލަށް އިތުރުކޮށްފައެވެ. މި މިޝަނުން ފާއިތުވި 23 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 1،450 އަށްވުރެ ގިނަ ވިޔަފާރި ބޯޓުފަހަރަށް ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީފައިވެއެވެ.
ނަމަވެސް، ޖަރުމަނުވިލާތުގެ ދިފާޢީ ވަޒީރު ބޮރިސް ޕިސްޓޯރިއަސް ވަނީ މި ޚިޔާލާ މެދު ސުވާލު އުފައްދަވާފައެވެ.
"އެމެރިކާގެ ބާރުގަދަ ކަނޑުގެ ސިފައިންނަށް ނުކުރެވޭ ކޮން ކަމެއް ވިލާތުގެ މަދު މަނަވަރުތަކަކަށް ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ކުރެވޭނެ ކަމަށްތޯ ޓްރަމްޕް އުންމީދުކުރައްވަނީ؟" ބާލިންގައި ހުންނަވައި ޕިސްޓޯރިއަސް ވިދާޅުވިއެވެ.
އޭނާ ވިދާޅުވީ, މިއީ ވިލާތުގެ ހަނގުރާމައެއް ނޫން ކަމަށާއި މި ހަނގުރާމަ ފެށީ ވިލާތުން ނޫން ކަމަށެވެ. ޓްރަމްޕްގެ އިންޒާރުތަކާ ގުޅިގެން ނޭޓޯ ރޫޅިގެން ހިނގައިދާނެތޯ އެހުމުން، ޕިސްޓޯރިއަސް ވިދާޅުވީ އެފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވާނެ ކަމަށް ލަފާނުކުރައްވާ ކަމަށެވެ.
އީޔޫގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރުންގެ ބައްދަލުވުމުގައި އެސްޕިޑެސް މިޝަން ފުޅާކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް މަޝްވަރާކުރަމުންދާއިރު، މިކަމަށް އީޔޫގެ 27 މެންބަރު ޤައުމުގެ އިއްތިފާޤު ބޭނުންވާނެއެވެ.